Ekoprojekt dla kotłów (UE 2015/1189) — wymagania, limity emisji i różnica z klasą 5
Przepisy · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 7 min
Ekoprojekt (ang. ecodesign) to unijny standard dla nowych urządzeń grzewczych. Dla kotłów c.o. na paliwo stałe określa go rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189, stosowane od 1 stycznia 2020 r. Od tej daty w Unii wolno wprowadzać do obrotu tylko kotły, które je spełniają.
W polskich uchwałach antysmogowych ekoprojekt to najwyższy standard: kocioł z ekoprojektem w większości województw może pracować do końca żywotności. Dla kóz i pieców kaflowych obowiązuje osobne rozporządzenie — (UE) 2015/1185, stosowane od 1 stycznia 2022 r. Poniżej komplet wymagań z liczbami i różnica między ekoprojektem a klasą 5.
W skrócie: ekoprojekt dla kotłów = sezonowa efektywność energetyczna co najmniej 75% (do 20 kW) lub 77% (powyżej 20 kW) oraz cztery limity emisji naraz: pył, CO, organiczne związki gazowe (OGC) i NOx. Klasa 5 to jeszcze nie ekoprojekt. Potwierdza go dokumentacja modelu, nie wiek kotła.
Podstawa prawna — skąd się bierze ekoprojekt
- Dyrektywa 2009/125/WE — ogólne ramy wymogów ekoprojektu dla produktów związanych z energią.
- Rozporządzenie (UE) 2015/1189 — wymagania dla kotłów na paliwo stałe o mocy do 500 kW. To ten numer znajdziesz na tabliczce lub w deklaracji zgodności kotła.
- Rozporządzenie (UE) 2015/1185 — wymagania dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń: kóz, pieców kaflowych, kuchni na paliwo stałe, kominków.
- Rozporządzenie delegowane (UE) 2015/1187 — etykiety energetyczne kotłów do 70 kW (skala A+++ do G). Etykieta to nie ekoprojekt.
W Polsce wcześniej zadziałało rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 1 sierpnia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 1690): od 1 października 2017 r. wolno sprzedawać tylko kotły spełniające wymagania emisyjne klasy 5, a kocioł z automatycznym podawaniem paliwa nie może mieć rusztu awaryjnego ani elementów umożliwiających jego montaż. Od 2020 r. obowiązuje już ekoprojekt UE.
Wymagania ekoprojektu dla kotłów — pełna tabela
Limity emisji podaje się w mg/m³ spalin przeliczonych na 10% tlenu. Zależą od sposobu podawania paliwa i — w przypadku NOx — od rodzaju paliwa.
| Parametr | Kocioł z automatycznym podawaniem paliwa | Kocioł z ręcznym zasypem |
|---|---|---|
| Sezonowa efektywność energetyczna (ηs) | min. 75% dla mocy do 20 kW; min. 77% powyżej 20 kW | |
| Pył (PM) | maks. 40 mg/m³ | maks. 60 mg/m³ |
| Organiczne związki gazowe (OGC) | maks. 20 mg/m³ | maks. 30 mg/m³ |
| Tlenek węgla (CO) | maks. 500 mg/m³ | maks. 700 mg/m³ |
| Tlenki azotu (NOx) | maks. 200 mg/m³ dla biomasy; maks. 350 mg/m³ dla paliw kopalnych (węgiel) | |
Do tego dochodzą wymagania informacyjne. Producent musi podać w instrukcji m.in. parametry kotła, a przy kotłach z ręcznym zasypem — informację, że powinny pracować ze zbiornikiem akumulacyjnym. Dlatego przy kotle zgazowującym drewno czy zasypowym zwykle potrzebny jest bufor ciepła.
Ekoprojekt jest przypisany do modelu, nie do egzemplarza. Zgodność potwierdza się badaniami konkretnego modelu kotła. Nie ma „certyfikacji mojego kotła” u kominiarza czy instalatora — albo producent przebadał model i ma dokumentację, albo nie. Starego kotła nie da się przerobić na ekoprojektowy.
Klasa 5 a ekoprojekt — na czym polega różnica
To najczęstsze nieporozumienie wśród właścicieli kotłów. Klasa 5 to klasa w normie PN-EN 303-5:2012, ekoprojekt to wymóg prawa UE. Ekoprojekt dokłada do wymagań klasy 5 dwa kryteria: sezonową efektywność i limit NOx. Dlatego kocioł klasy 5 może nie spełniać ekoprojektu.
| Klasa 5 (PN-EN 303-5:2012) | Ekoprojekt (UE 2015/1189) | |
|---|---|---|
| Czym jest | najwyższa klasa w normie dla kotłów | obowiązkowy standard dla kotłów wprowadzanych do obrotu w UE |
| Sprawność | sprawność cieplna | sezonowa efektywność energetyczna ≥ 75% / 77% |
| Emisje | CO, OGC, pył | CO, OGC, pył oraz NOx |
| Od kiedy obowiązkowy w sprzedaży | w Polsce od 1.10.2017 | w UE od 1.01.2020 |
| Status w uchwałach | w większości województw bez terminu, w kilku z terminem | zwykle do końca żywotności |
Gdzie sama klasa 5 nie wystarcza
| Obszar | Co mówi uchwała |
|---|---|
| Świętokrzyskie | od 1.07.2026 kotły klasy 5 bez ekoprojektu są zakazane — dziś tylko ekoprojekt |
| Lubelskie | klasa 5 do 31.12.2029, potem tylko ekoprojekt |
| Pomorskie | klasa 5 bez ekoprojektu do 30.06.2035 |
| Wrocław | kotły klasy 3, 4 i 5 sprzed 1.07.2018 — do 30.06.2028; potem tylko ekoprojekt i tylko przy braku możliwości przyłączenia do sieci |
| Małopolskie | kotły montowane od 1.07.2017 — ekoprojekt i podawanie automatyczne lub kocioł zgazowujący; klasa 5 sprzed tej daty — bez terminu |
| Mazowieckie | kotły montowane od 11.11.2017 — ekoprojekt |
| Łódzkie, Podkarpackie | kotły montowane od 1.05.2018 — ekoprojekt |
| Wielkopolskie | kotły montowane od 1.05.2018 — ekoprojekt i podawanie automatyczne lub kocioł zgazowujący |
| Dolnośląskie | kotły montowane od 1.07.2018 — emisje według 2015/1189 i brak rusztu awaryjnego |
| Kraków | od 1.09.2019 zakaz paliw stałych — ekoprojekt niczego nie zmienia |
Szczegóły dla regionów: Świętokrzyskie, Wrocław, a pełna mapa w artykule palenie w piecu — przepisy według województw.
Ekoprojekt dla kóz i pieców kaflowych (UE 2015/1185)
Koza, piec kaflowy i kuchnia na paliwo stałe to miejscowe ogrzewacze pomieszczeń — ta sama kategoria prawna co kominek. Nie mają klas. Od 1 stycznia 2022 r. nowe urządzenia muszą spełniać wymagania rozporządzenia 2015/1185 (emisje przy 13% tlenu):
| Parametr | Koza, wkład pieca kaflowego (zamknięta komora) | Kuchnia na paliwo stałe | Piecyk na pellet |
|---|---|---|---|
| Sezonowa efektywność (ηs) | min. 65% | min. 65% | min. 79% |
| Pył (PM) | maks. 40 mg/m³ | maks. 40 mg/m³ | maks. 20 mg/m³ |
| OGC | maks. 120 mg/m³ | maks. 120 mg/m³ | maks. 60 mg/m³ |
| CO | maks. 1 500 mg/m³ | maks. 1 500 mg/m³ | maks. 300 mg/m³ |
| NOx | maks. 200 mg/m³ dla biomasy; maks. 300 mg/m³ dla paliw kopalnych | ||
W odróżnieniu od kotłów, część uchwał dopuszcza dla ogrzewaczy alternatywy: sprawność cieplną co najmniej 80% albo urządzenie redukujące emisję pyłu (elektrofiltr). Przykłady: Małopolska, Śląsk i Podkarpacie — ekoprojekt lub ≥ 80%; Mazowsze — ekoprojekt albo urządzenie redukujące pył, bez wariantu 80%; Pomorskie i Kujawsko-pomorskie — wyłącznie ekoprojekt. Stary piec kaflowy zwykle nie ma żadnego certyfikatu, więc tam, gdzie uchwała wymaga ekoprojektu, potrzebny jest nowy wkład z ekoprojektem, potwierdzenie sprawności lub filtr. Więcej: piec kaflowy — przepisy. Kominek? Sprawdź legalnykominek.pl.
Jak sprawdzić, czy Twój kocioł spełnia ekoprojekt
- Tabliczka znamionowa. Szukaj numeru 2015/1189, napisów „Ecodesign”, „Ekoprojekt”, „ErP” oraz klasy według PN-EN 303-5:2012. Jak czytać tabliczkę.
- Dokumentacja. Deklaracja zgodności UE i instrukcja z danymi wymaganymi przez rozporządzenie: sezonową efektywnością i emisjami. To one najszybciej rozstrzygają sprawę.
- Producent. Z modelem i numerem fabrycznym napisz do producenta — zwykle przysyła kopię deklaracji i dokumentów z badań.
- Data zakupu jako przesłanka. Kocioł kupiony po 1.01.2020 r. bardzo prawdopodobnie ma ekoprojekt, ale mógł pochodzić z wcześniejszych zapasów. Dowodem przy kontroli jest dokument, nie data.
Bez tabliczki i dokumentów kocioł traktuje się jak pozaklasowy — zobacz, jak odtworzyć dokumentację.
Czy ekoprojekt wystarczy, żeby palić legalnie?
To warunek konieczny, ale nie jedyny. Przy kontroli liczą się także:
- Paliwo — w całym kraju nie wolno sprzedawać do domów węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów, a uchwały zakazują też miału (ponad 15% frakcji 0–3 mm) i biomasy o wilgotności powyżej 20%. Lista: czym wolno palić w piecu i kotle.
- Przegląd i czyszczenie — przegląd przewodów kominowych raz w roku, czyszczenie przewodów dymowych co najmniej raz na 3 miesiące.
- CEEB — nowy kocioł zgłaszasz w ciągu 14 dni od uruchomienia.
- Zakazy lokalne — Kraków (paliwa stałe), Warszawa (węgiel od 1.10.2023), Świętokrzyskie (budynki z możliwością przyłączenia do sieci), Wrocław od 1.07.2028.
Najczęstsze pytania
Czy kocioł z ekoprojektem jest legalny bezterminowo?
W większości województw tak — uchwały antysmogowe pozwalają używać kotłów z ekoprojektem do końca ich żywotności. Wyjątki to Kraków (zakaz paliw stałych), Wrocław (od 1 lipca 2028 r. kocioł na paliwo stałe tylko przy braku możliwości przyłączenia do sieci) i Świętokrzyskie (zakaz w budynkach z możliwością przyłączenia do sieci gazowej lub ciepłowniczej).
Czy stary kocioł można przerobić na ekoprojektowy?
Nie. Zgodność z ekoprojektem potwierdza się dla modelu kotła na podstawie badań. Dołożenie elektrofiltra, nowego sterownika czy wymiana podajnika nie zmienia statusu istniejącego kotła. Na wymianę są dotacje.
Czy kocioł kupiony po 2020 r. na pewno ma ekoprojekt?
Bardzo prawdopodobnie, bo od 1 stycznia 2020 r. wolno wprowadzać do obrotu tylko kotły z ekoprojektem. Sama data zakupu nie jest jednak dowodem przy kontroli — potrzebny jest dokument, np. deklaracja zgodności lub instrukcja z danymi z rozporządzenia 2015/1189.
Przeczytaj też
- Jak sprawdzić klasę kotła i czy piec jest legalny
- Tabliczka znamionowa kotła — jak wygląda i co znaczy
- Jaki kocioł wybrać w 2026? Pellet, zgazowujący, pompa
- Czy będzie zakaz palenia węglem? Do kiedy kocioł węglowy
Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189 (ekoprojekt dla kotłów na paliwo stałe); rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185 (miejscowe ogrzewacze pomieszczeń na paliwo stałe); rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/1187 (etykiety energetyczne kotłów); dyrektywa 2009/125/WE; rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 1 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe (Dz.U. 2017 poz. 1690); norma PN-EN 303-5:2012; uchwały antysmogowe sejmików województw.