Ekoprojekt dla kotłów (UE 2015/1189) — wymagania, limity emisji i różnica z klasą 5

Przepisy · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 7 min

Ekoprojekt (ang. ecodesign) to unijny standard dla nowych urządzeń grzewczych. Dla kotłów c.o. na paliwo stałe określa go rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189, stosowane od 1 stycznia 2020 r. Od tej daty w Unii wolno wprowadzać do obrotu tylko kotły, które je spełniają.

W polskich uchwałach antysmogowych ekoprojekt to najwyższy standard: kocioł z ekoprojektem w większości województw może pracować do końca żywotności. Dla kóz i pieców kaflowych obowiązuje osobne rozporządzenie — (UE) 2015/1185, stosowane od 1 stycznia 2022 r. Poniżej komplet wymagań z liczbami i różnica między ekoprojektem a klasą 5.

W skrócie: ekoprojekt dla kotłów = sezonowa efektywność energetyczna co najmniej 75% (do 20 kW) lub 77% (powyżej 20 kW) oraz cztery limity emisji naraz: pył, CO, organiczne związki gazowe (OGC) i NOx. Klasa 5 to jeszcze nie ekoprojekt. Potwierdza go dokumentacja modelu, nie wiek kotła.

Podstawa prawna — skąd się bierze ekoprojekt

W Polsce wcześniej zadziałało rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 1 sierpnia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 1690): od 1 października 2017 r. wolno sprzedawać tylko kotły spełniające wymagania emisyjne klasy 5, a kocioł z automatycznym podawaniem paliwa nie może mieć rusztu awaryjnego ani elementów umożliwiających jego montaż. Od 2020 r. obowiązuje już ekoprojekt UE.

Wymagania ekoprojektu dla kotłów — pełna tabela

Limity emisji podaje się w mg/m³ spalin przeliczonych na 10% tlenu. Zależą od sposobu podawania paliwa i — w przypadku NOx — od rodzaju paliwa.

ParametrKocioł z automatycznym podawaniem paliwaKocioł z ręcznym zasypem
Sezonowa efektywność energetyczna (ηs)min. 75% dla mocy do 20 kW; min. 77% powyżej 20 kW
Pył (PM)maks. 40 mg/m³maks. 60 mg/m³
Organiczne związki gazowe (OGC)maks. 20 mg/m³maks. 30 mg/m³
Tlenek węgla (CO)maks. 500 mg/m³maks. 700 mg/m³
Tlenki azotu (NOx)maks. 200 mg/m³ dla biomasy; maks. 350 mg/m³ dla paliw kopalnych (węgiel)

Do tego dochodzą wymagania informacyjne. Producent musi podać w instrukcji m.in. parametry kotła, a przy kotłach z ręcznym zasypem — informację, że powinny pracować ze zbiornikiem akumulacyjnym. Dlatego przy kotle zgazowującym drewno czy zasypowym zwykle potrzebny jest bufor ciepła.

Ekoprojekt jest przypisany do modelu, nie do egzemplarza. Zgodność potwierdza się badaniami konkretnego modelu kotła. Nie ma „certyfikacji mojego kotła” u kominiarza czy instalatora — albo producent przebadał model i ma dokumentację, albo nie. Starego kotła nie da się przerobić na ekoprojektowy.

Klasa 5 a ekoprojekt — na czym polega różnica

To najczęstsze nieporozumienie wśród właścicieli kotłów. Klasa 5 to klasa w normie PN-EN 303-5:2012, ekoprojekt to wymóg prawa UE. Ekoprojekt dokłada do wymagań klasy 5 dwa kryteria: sezonową efektywność i limit NOx. Dlatego kocioł klasy 5 może nie spełniać ekoprojektu.

Klasa 5 (PN-EN 303-5:2012)Ekoprojekt (UE 2015/1189)
Czym jestnajwyższa klasa w normie dla kotłówobowiązkowy standard dla kotłów wprowadzanych do obrotu w UE
Sprawnośćsprawność cieplnasezonowa efektywność energetyczna ≥ 75% / 77%
EmisjeCO, OGC, pyłCO, OGC, pył oraz NOx
Od kiedy obowiązkowy w sprzedażyw Polsce od 1.10.2017w UE od 1.01.2020
Status w uchwałachw większości województw bez terminu, w kilku z terminemzwykle do końca żywotności

Gdzie sama klasa 5 nie wystarcza

ObszarCo mówi uchwała
Świętokrzyskieod 1.07.2026 kotły klasy 5 bez ekoprojektu są zakazane — dziś tylko ekoprojekt
Lubelskieklasa 5 do 31.12.2029, potem tylko ekoprojekt
Pomorskieklasa 5 bez ekoprojektu do 30.06.2035
Wrocławkotły klasy 3, 4 i 5 sprzed 1.07.2018 — do 30.06.2028; potem tylko ekoprojekt i tylko przy braku możliwości przyłączenia do sieci
Małopolskiekotły montowane od 1.07.2017 — ekoprojekt i podawanie automatyczne lub kocioł zgazowujący; klasa 5 sprzed tej daty — bez terminu
Mazowieckiekotły montowane od 11.11.2017 — ekoprojekt
Łódzkie, Podkarpackiekotły montowane od 1.05.2018 — ekoprojekt
Wielkopolskiekotły montowane od 1.05.2018 — ekoprojekt i podawanie automatyczne lub kocioł zgazowujący
Dolnośląskiekotły montowane od 1.07.2018 — emisje według 2015/1189 i brak rusztu awaryjnego
Krakówod 1.09.2019 zakaz paliw stałych — ekoprojekt niczego nie zmienia

Szczegóły dla regionów: Świętokrzyskie, Wrocław, a pełna mapa w artykule palenie w piecu — przepisy według województw.

Ekoprojekt dla kóz i pieców kaflowych (UE 2015/1185)

Koza, piec kaflowy i kuchnia na paliwo stałe to miejscowe ogrzewacze pomieszczeń — ta sama kategoria prawna co kominek. Nie mają klas. Od 1 stycznia 2022 r. nowe urządzenia muszą spełniać wymagania rozporządzenia 2015/1185 (emisje przy 13% tlenu):

ParametrKoza, wkład pieca kaflowego (zamknięta komora)Kuchnia na paliwo stałePiecyk na pellet
Sezonowa efektywność (ηs)min. 65%min. 65%min. 79%
Pył (PM)maks. 40 mg/m³maks. 40 mg/m³maks. 20 mg/m³
OGCmaks. 120 mg/m³maks. 120 mg/m³maks. 60 mg/m³
COmaks. 1 500 mg/m³maks. 1 500 mg/m³maks. 300 mg/m³
NOxmaks. 200 mg/m³ dla biomasy; maks. 300 mg/m³ dla paliw kopalnych

W odróżnieniu od kotłów, część uchwał dopuszcza dla ogrzewaczy alternatywy: sprawność cieplną co najmniej 80% albo urządzenie redukujące emisję pyłu (elektrofiltr). Przykłady: Małopolska, Śląsk i Podkarpacie — ekoprojekt lub ≥ 80%; Mazowsze — ekoprojekt albo urządzenie redukujące pył, bez wariantu 80%; Pomorskie i Kujawsko-pomorskie — wyłącznie ekoprojekt. Stary piec kaflowy zwykle nie ma żadnego certyfikatu, więc tam, gdzie uchwała wymaga ekoprojektu, potrzebny jest nowy wkład z ekoprojektem, potwierdzenie sprawności lub filtr. Więcej: piec kaflowy — przepisy. Kominek? Sprawdź legalnykominek.pl.

Jak sprawdzić, czy Twój kocioł spełnia ekoprojekt

  1. Tabliczka znamionowa. Szukaj numeru 2015/1189, napisów „Ecodesign”, „Ekoprojekt”, „ErP” oraz klasy według PN-EN 303-5:2012. Jak czytać tabliczkę.
  2. Dokumentacja. Deklaracja zgodności UE i instrukcja z danymi wymaganymi przez rozporządzenie: sezonową efektywnością i emisjami. To one najszybciej rozstrzygają sprawę.
  3. Producent. Z modelem i numerem fabrycznym napisz do producenta — zwykle przysyła kopię deklaracji i dokumentów z badań.
  4. Data zakupu jako przesłanka. Kocioł kupiony po 1.01.2020 r. bardzo prawdopodobnie ma ekoprojekt, ale mógł pochodzić z wcześniejszych zapasów. Dowodem przy kontroli jest dokument, nie data.

Bez tabliczki i dokumentów kocioł traktuje się jak pozaklasowy — zobacz, jak odtworzyć dokumentację.

Czy ekoprojekt wystarczy, żeby palić legalnie?

To warunek konieczny, ale nie jedyny. Przy kontroli liczą się także:

Najczęstsze pytania

Czy kocioł z ekoprojektem jest legalny bezterminowo?

W większości województw tak — uchwały antysmogowe pozwalają używać kotłów z ekoprojektem do końca ich żywotności. Wyjątki to Kraków (zakaz paliw stałych), Wrocław (od 1 lipca 2028 r. kocioł na paliwo stałe tylko przy braku możliwości przyłączenia do sieci) i Świętokrzyskie (zakaz w budynkach z możliwością przyłączenia do sieci gazowej lub ciepłowniczej).

Czy stary kocioł można przerobić na ekoprojektowy?

Nie. Zgodność z ekoprojektem potwierdza się dla modelu kotła na podstawie badań. Dołożenie elektrofiltra, nowego sterownika czy wymiana podajnika nie zmienia statusu istniejącego kotła. Na wymianę są dotacje.

Czy kocioł kupiony po 2020 r. na pewno ma ekoprojekt?

Bardzo prawdopodobnie, bo od 1 stycznia 2020 r. wolno wprowadzać do obrotu tylko kotły z ekoprojektem. Sama data zakupu nie jest jednak dowodem przy kontroli — potrzebny jest dokument, np. deklaracja zgodności lub instrukcja z danymi z rozporządzenia 2015/1189.

Przeczytaj też

Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189 (ekoprojekt dla kotłów na paliwo stałe); rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185 (miejscowe ogrzewacze pomieszczeń na paliwo stałe); rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/1187 (etykiety energetyczne kotłów); dyrektywa 2009/125/WE; rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 1 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe (Dz.U. 2017 poz. 1690); norma PN-EN 303-5:2012; uchwały antysmogowe sejmików województw.

Sprawdź swój piec

Weryfikator sprawdzi kocioł, piec kaflowy lub kozę na tle uchwały Twojego województwa w 30 sekund.

🔍 Sprawdź teraz