Czy można palić węglem w piecu? Kocioł, koza i piec kaflowy w sezonie 2026/2027

Paliwa · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 5 min

W większości Polski węglem w kotle palić wolno — pod trzema warunkami: Twoja gmina nie jest objęta zakazem węgla, kocioł spełnia terminy uchwały antysmogowej, a producent przewidział go do węgla. Węgla nie wolno używać w Krakowie (od 2019 r. zakaz wszystkich paliw stałych), w Warszawie (od 1 października 2023 r.) i w Sopocie (od 1 stycznia 2024 r.). Od 1 stycznia 2028 r. zakaz obejmie też gminy dziewięciu powiatów wokół stolicy.

Trzy bramki — jedno „nie” wystarczy, żeby węgla nie palić: 1) miejsce — czy uchwała dopuszcza węgiel na Twoim terenie; 2) urządzenie — czy Twój kocioł lub piec wolno jeszcze eksploatować (klasa, ekoprojekt, terminy); 3) producent — czy instrukcja wymienia węgiel jako paliwo dopuszczone.

Bramka pierwsza: gdzie węgla nie wolno

Uchwały antysmogowe, wydawane na podstawie art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska, regulują paliwa osobno dla każdego województwa, a czasem dla konkretnych miast.

ObszarZakaz węglaCo zostaje
Krakówod 1.09.2019 — zakaz wszystkich paliw stałych, także drewnagaz, olej, ciepło sieciowe, prąd, pompa ciepła
Warszawaod 1.10.2023 — węgiel kamienny i paliwa z niego, także ekogroszekdrewno i pellet w urządzeniach zgodnych z uchwałą
Gminy 9 powiatów wokół Warszawyod 1.01.2028jak w Warszawie
Sopotod 1.01.2024biomasa przy ostrzejszych limitach emisji pyłu
Konin i powiaty kolski, koniński, słupecki, tureckiod 1.01.2041do tego czasu jak w reszcie Wielkopolski
Reszta krajubrak zakazu węgla sortowanegotylko paliwo zgodne z wymaganiami jakościowymi

Mazowiecki zakaz węgla obejmuje powiaty grodziski, legionowski, miński, nowodworski, piaseczyński, pruszkowski, otwocki, warszawski zachodni i wołomiński. Reszta Mazowsza nie jest nim objęta. Uchwała przewiduje wyjątki dla części urządzeń uruchomionych przed wprowadzeniem zakazu — czy Twój kocioł się na nie łapie, sprawdzisz na stronie piec w Warszawie. Kraków opisujemy osobno: piec w Krakowie.

Wszędzie poza tymi obszarami węgiel sortowany ze świadectwem jakości pozostaje dozwolony. Zakazane w całym kraju są muły, flotokoncentraty, mieszanki z mniej niż 85% węgla kamiennego, węgiel brunatny i paliwa niesortowane — to zakazy z art. 7 ust. 7a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Opisujemy je osobno: muły i flotokoncentraty, węgiel brunatny.

Bramka druga: czy Twój kocioł jest jeszcze legalny

Legalne paliwo w nielegalnym kotle nic nie daje. Uchwały wyznaczają terminy według klasy kotła (PN-EN 303-5:2012); pozaklasowe są już wycofane w większości województw. Najbliższe terminy dla klas 3 i 4 to 31 grudnia 2026 r. w Małopolsce i na Lubelszczyźnie, a 1 stycznia 2028 r. na Mazowszu, Śląsku, Podkarpaciu, w Łódzkiem, Wielkopolsce, Kujawsko-Pomorskiem i Zachodniopomorskiem. W Lubuskiem od 1 stycznia 2027 r. wszystkie kotły muszą mieć co najmniej klasę 5. Pełny kalendarz: palenie w piecu według województw.

Nie wiesz, jaką klasę ma Twój kocioł? Odczytasz ją z tabliczki znamionowej — a kocioł bez tabliczki traktuje się jak pozaklasowy.

Bramka trzecia: co mówi producent

Nie każde urządzenie na paliwo stałe jest urządzeniem do węgla. Zależy to od konstrukcji paleniska, rusztu i doprowadzenia powietrza:

UrządzenieWęgiel?Na co uważać
Kocioł zasypowy węglowytak, w sortymencie z instrukcji (zwykle orzech lub kostka)rozpalaj od góry — mniej dymu i sadzy
Kocioł z podajnikiemtak, ekogroszek o parametrach z instrukcjiwęgiel o wysokiej spiekalności zakleszcza podajnik; brak rusztu awaryjnego w kotłach sprzedawanych od 1.10.2017
Kocioł na pelletzwykle niepalnik projektuje się pod pellet; węgiel tylko, jeśli producent wprost go dopuszcza
Kocioł zgazowujący drewnozwykle niekomora i dysza są obliczone pod drewno kawałkowe
Kozatylko jeśli dopuszcza producentwiele modeli jest wyłącznie na drewno
Piec kaflowyzależy od wkładuprzy nowym wkładzie decyduje jego dokumentacja; w większości województw piec musi spełniać wymagania dla miejscowych ogrzewaczy

Listę paliw znajdziesz w dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR). Jeśli jej nie masz, szukaj instrukcji po numerze modelu z tabliczki. Kozie i piecowi kaflowemu poświęcamy osobne teksty: piec koza i piec kaflowy.

Ekogroszek w kotle z podajnikiem

Ekogroszek to handlowa nazwa węgla kamiennego w sortymencie groszek, przygotowanego pod kotły z podajnikiem. Podajnik dozuje małe porcje paliwa na palnik retortowy lub tłokowy, a wentylator podaje powietrze. Żeby to działało, paliwo musi mieć właściwe uziarnienie i niską zdolność spiekania (wskaźnik RI). Węgiel, który się spieka, tworzy w palenisku zbrylone masy, blokuje podajnik ślimakowy i odcina dopływ powietrza.

Dlatego przy ekogroszku porównuj świadectwo jakości z wymaganiami z instrukcji kotła. Rozporządzenie o wymaganiach jakościowych ma osobną tabelę dla groszku przeznaczonego do kotłów klasy 3, 4, 5 i z ekoprojektem, z limitem RI 25,00, a od 1 lipca 2027 r. zaostrzają się normy dla zwykłego groszku — szczegóły: węgiel od lipca 2027.

„Eko” w nazwie nie oznacza niskiej emisyjności w rozumieniu uchwał. Tam, gdzie obowiązuje zakaz węgla, ekogroszek jest zakazany tak samo jak każdy inny węgiel.

Konsekwencje złego paliwa

Jeśli chcesz odejść od węgla

W strefie zakazu albo przed terminem z uchwały masz dwie drogi: zmianę paliwa, jeśli producent kotła dopuszcza drewno lub pellet, albo wymianę źródła ciepła. Porównanie urządzeń znajdziesz w tekście jaki kocioł wybrać w 2026, a dopłaty — w zestawieniu dotacji na wymianę pieca. Pamiętaj, że od 1 stycznia 2028 r. rusza ETS2, który obejmie węgiel, gaz i olej, ale nie biomasę.

Przeczytaj też

Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: ustawa Prawo ochrony środowiska (art. 96, 334); ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (art. 7 ust. 7a) — ISAP; rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. 2024 poz. 1618); rozporządzenie w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe (Dz.U. 2017 poz. 1690); uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego ze zmianami (w tym nr 59/22); uchwała nr XVIII/243/16 Sejmiku Województwa Małopolskiego (Kraków); uchwała antysmogowa dla Sopotu; uchwała nr XXXVI/700/21 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego.

Sprawdź swój piec

Weryfikator sprawdzi kocioł, piec kaflowy lub kozę na tle uchwały Twojego województwa w 30 sekund.

🔍 Sprawdź teraz