Kontrola pieca w sezonie 2026/2027 — co sprawdza straż miejska?

Poradnik · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 5 min

Sezon grzewczy 2026/2027 to pierwsza zima po kilku ważnych terminach. Od 1 stycznia 2026 r. na Śląsku i Podkarpaciu zakazane są już wszystkie kotły pozaklasowe, od 1 lipca w Świętokrzyskiem wolno używać tylko kotłów z ekoprojektem, a od 1 września w Pomorskiem zakazane są kotły klasy 3 i 4. Za kilka tygodni, 1 stycznia 2027 r., kończy się czas dla kotłów klasy 3 i 4 w Małopolsce i Lubelskiem, a w Lubuskiem każdy kocioł musi mieć co najmniej klasę 5.

Gminy kontrolują coraz więcej domów — po zgłoszeniach sąsiadów, w ramach akcji straży miejskiej, a w części miast z pomocą dronów badających dym. Oto, kto może wejść do Twojej kotłowni, co sprawdzi i jak sprawić, żeby kontrola trwała kwadrans zamiast kończyć się mandatem.

Kto prowadzi kontrolę

Przestrzeganie uchwały antysmogowej kontroluje wójt, burmistrz lub prezydent miasta — w praktyce przez strażników miejskich lub gminnych albo upoważnionych pracowników urzędu. Kontrole prowadzą też policja i Inspekcja Ochrony Środowiska. Podstawą jest art. 379 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Uwaga — odmowa wpuszczenia to zły pomysł. Udaremnianie lub utrudnianie kontroli w zakresie ochrony środowiska jest przestępstwem z art. 225 § 1 Kodeksu karnego, zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3. To nieporównanie poważniejsza sprawa niż mandat za stary kocioł.

Skąd kontrolerzy wiedzą, gdzie przyjść

Co dokładnie sprawdza kontroler

CoPodstawaJak się przygotować
Rodzaj i klasa urządzeniauchwała antysmogowa województwaczytelna tabliczka znamionowa, instrukcja i dokument potwierdzający klasę lub ekoprojekt; kocioł bez tabliczki traktuje się jak pozaklasowy
Czym paliszuchwała antysmogowa (miał, mokre drewno, muły i flotokoncentraty), ustawa o odpadachopał w składzie zgodny z uchwałą, brak odpadów przy kotle, miernik wilgotności drewna
Świadectwo jakości paliwaustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliwfaktura i świadectwo jakości za bieżący sezon — sprzedawca musi je wydać
Popiół i paleniskoustawa o odpadachw popiele nie może być resztek tworzyw, płyt, okuć; kontroler może pobrać próbkę do badania
Przegląd przewodów kominowychart. 62 Prawa budowlanegoaktualny e-protokół w CEEB; czyszczenie przewodów dymowych co 3 miesiące
Deklaracja w CEEBustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o CEEBpotwierdzenie złożenia; po wymianie kotła — nowa deklaracja w 14 dni
Zakazy lokalneuchwała dla miasta lub województwaKraków — zakaz paliw stałych; Warszawa — zakaz węgla; Świętokrzyskie — pismo operatora sieci o braku możliwości przyłączenia

Przy kozie i piecu kaflowym kontroler pyta zamiast o klasę o ekoprojekt (rozporządzenie UE 2015/1185), a tam, gdzie uchwała to dopuszcza — o sprawność co najmniej 80% lub dokumentację urządzenia redukującego emisję pyłu.

Kary

Mandat nie legalizuje kotła — po kontroli nadal trzeba go wymienić, a kolejna wizyta może skończyć się następnym mandatem. Pełna tabela: kary za stary piec i kocioł.

Twoje prawa podczas kontroli

Lista dokumentów przed zimą

Z takim kompletem kontrola sprowadza się do obejrzenia kotła i spisania danych. Bez niego zwykle kończy się wezwaniem do uzupełnienia dokumentów — albo mandatem od razu, jeśli w palenisku są resztki odpadów. Brakuje dokumentów kotła? Zobacz, jak je odtworzyć.

Najczęstsze powody mandatów

  1. Kocioł po terminie z uchwały — najczęściej pozaklasowy albo klasy 3–4 tam, gdzie termin już minął.
  2. Spalanie odpadów — płyty wiórowe, meble, opakowania, drewno lakierowane. Potwierdza to oględziny paleniska i badanie popiołu.
  3. Zakazane paliwo — miał, muły, mokre drewno, a w Warszawie węgiel.
  4. Brak dokumentów — kocioł bywa zgodny z przepisami, ale właściciel nie potrafi tego wykazać.
  5. Brak lub nieaktualna deklaracja CEEB po wymianie źródła ciepła.

Przeczytaj też

Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: ustawa Prawo ochrony środowiska (art. 334, 379); Kodeks karny (art. 225 § 1); ustawa o odpadach (art. 191); Prawo budowlane (art. 62); ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw; ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków; GUNB — CEEB; uchwały antysmogowe sejmików województw.

Sprawdź swój piec

Weryfikator sprawdzi kocioł, piec kaflowy lub kozę na tle uchwały Twojego województwa w 30 sekund.

🔍 Sprawdź teraz