Prawomocny wyrok NSA: zakaz palenia w kominkach w „dni smogowe” na Mazowszu był bezprawny

7 lipca 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Sejmiku Województwa Mazowieckiego i tym samym prawomocnie przesądził: zakaz używania kominków w tzw. dni smogowe, wpisany do mazowieckiego Programu Ochrony Powietrza z 2020 r., był nieważny. Wyjaśniamy, co dokładnie orzekły sądy, dlaczego to ważne dla właścicieli kominków w całej Polsce — i czego ten wyrok NIE zmienia.

O co chodziło w sprawie?

Przedmiotem sporu była uchwała nr 115/20 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 8 września 2020 r. — Program Ochrony Powietrza (POP) dla stref województwa mazowieckiego, a konkretnie jego plan działań krótkoterminowych. Znalazł się w nim zakaz korzystania z instalacji spalających biomasę drzewną — kominków, piecyków kominkowych i ozdobnych — w tzw. dni smogowe (dni z ryzykiem przekroczenia norm jakości powietrza), jeżeli nie stanowiły one jedynego źródła ogrzewania, z wyjątkiem awarii zasilania.

W praktyce, jak wyliczano w toku sprawy, ograniczenie mogło obejmować okres od kwietnia do końca grudnia — nawet około 250 dni w roku. Uchwałę zaskarżył właściciel domu jednorodzinnego wyposażonego w ogrzewanie gazowe i kominek spełniający wymogi ekoprojektu, wspierany m.in. przez Cech Zdunów Polskich; po stronie samorządu występowało stowarzyszenie „Warszawa bez smogu”.

Co orzekły sądy — i dlaczego?

Kluczowa argumentacja: sądy nie zakwestionowały samej możliwości wprowadzania ograniczeń w dni smogowe — reglamentowanie użytkowania wybranych instalacji ze względu na ochronę powietrza, zdrowia i życia mieści się w ustawowym upoważnieniu. Problemem była konstrukcja zakazu:

• zakaz objął wyłącznie instalacje na biomasę drzewną, pomijając inne urządzenia na paliwa stałe — w szczególności węglowe,
• samorząd nie wykazał, że kominki — zwłaszcza spełniające wymogi ekoprojektu — charakteryzują się wyjątkową szkodliwością na tle instalacji nieobjętych zakazem,
• takie wybiórcze kryterium narusza zasady równości i proporcjonalności oraz ingeruje w prawo własności bez dostatecznego uzasadnienia.

Co ten wyrok zmienia?

• Zakwestionowane zapisy POP 2020–2023 są nieważne — i to od początku, wobec wszystkich adresatów. Prawnicy branżowi wskazują, że osoby ukarane w latach 2020–2023 za palenie w kominku w dni smogowe mogą analizować wzruszenie rozstrzygnięć lub roszczenia odszkodowawcze (to indywidualna ścieżka prawna — wymaga konsultacji z prawnikiem).
• Wytyczna dla samorządów w całej Polsce: ograniczenia dla kominków muszą być rzetelnie uzasadnione dowodami, proporcjonalne i równe — nie mogą wybiórczo uderzać w jedno paliwo czy jeden typ urządzenia. To realnie podnosi poprzeczkę dla przyszłych POP-ów i planów działań krótkoterminowych.
• Otwarta droga sądowa dla mieszkańców — potwierdzony szeroki interes prawny ułatwia zaskarżanie podobnych regulacji (np. toczą się sprawy dotyczące uchwały małopolskiej).

Czego ten wyrok NIE zmienia? To ważne

• Mazowiecka uchwała antysmogowa z 2017 r. obowiązuje dalej — to odrębny akt prawny, utrzymany w mocy innym wyrokiem WSA (2024 r.). Wymogi dla kominków na Mazowszu (ekoprojekt, terminy modernizacji) pozostają w mocy.
• Wyrok dotyczy POP z 2020 r., który obowiązywał do 2023 r. Aktualny program ochrony powietrza dla Mazowsza to odrębna uchwała — jej zapisy trzeba oceniać osobno (choć w świetle wytycznych NSA).
• Uchwały antysmogowe pozostałych województw działają bez zmian — terminy wymiany kominków i kotłów (świętokrzyskie od 1.07.2026, pomorskie od 1.09.2026, Małopolska do końca 2026) nie zostały tym wyrokiem naruszone.
• Wyrok nie legalizuje kopciuchów ani nie znosi wymogów ekoprojektu — dotyczył wyłącznie czasowych zakazów używania kominków w dni smogowe.

Gdzie przeczytać oryginał orzeczenia?

Pełne teksty orzeczeń sądów administracyjnych z uzasadnieniami publikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Wyrok pierwszej instancji znajdziesz, wpisując w wyszukiwarce sygnaturę IV SA/Wa 771/23:

• 🔗 orzeczenia.nsa.gov.pl — Centralna Baza Orzeczeń NSA i WSA (wyszukaj: IV SA/Wa 771/23; orzeczenie NSA z 7.07.2026 pojawi się w bazie wraz z pisemnym uzasadnieniem — powiążemy je tu po publikacji),
• 🔗 prawo.pl — „NSA: można palić w kominku, nawet gdy jest inne źródło ciepła”,
• 🔗 rp.pl — omówienie argumentacji WSA i NSA,
• 🔗 muratordom.pl — komentarz eksperta Izby Gospodarczej Kominki i Piece,
• 🔗 portalsamorzadowy.pl — perspektywa samorządowa,
• 🔗 SmogLab/Onet — „Głośny wyrok w sprawie kominków”.

Co to oznacza dla Ciebie w praktyce?

1. Mieszkasz na Mazowszu i masz kominek ekoprojektowy? Możesz z niego korzystać także rekreacyjnie, obok innego źródła ciepła — pamiętaj jednak o wymogach obowiązującej uchwały antysmogowej i aktualnego POP.
2. Dostałeś mandat za palenie w kominku w dni smogowe w latach 2020–2023? Skonsultuj z prawnikiem możliwość wzruszenia rozstrzygnięcia po stwierdzeniu nieważności podstawy prawnej.
3. Mieszkasz w innym województwie? Twoje przepisy się nie zmieniły — ale linia orzecznicza NSA daje mocne argumenty przy konsultacjach i ewentualnym skarżeniu nieproporcjonalnych zakazów.
4. W każdym przypadku: sprawdź aktualny status swojego kominka w naszym weryfikatorze — uwzględnia on uchwały antysmogowe wszystkich województw.

Artykuł informacyjny. Stan prawny: lipiec 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: wyrok WSA w Warszawie z 10.07.2023 (IV SA/Wa 771/23), wyrok NSA z 7.07.2026, omówienia: prawo.pl, rp.pl, muratordom.pl, portalsamorzadowy.pl, smoglab.pl/Onet