Uchwała antysmogowa mazowiecka — pełne zestawienie dla kotłów, pieców kaflowych i kóz
Region · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 6 min
To strona referencyjna: zebraliśmy tu wszystkie wymagania mazowieckiej uchwały antysmogowej, które dotyczą kotłów c.o. na paliwo stałe, pieców kaflowych i kóz — z terminami, podstawą prawną i listą zakazanych paliw. Najważniejsze na dziś: kotły pozaklasowe są na Mazowszu zakazane od 1 stycznia 2023 r., a kotły klasy 3 i 4 wolno eksploatować tylko do 31 grudnia 2027 r. — zostało nieco ponad 13 miesięcy.
Jeśli masz stary kocioł i szukasz planu działania, zacznij od praktycznego poradnika Stary piec na Mazowszu — co z kotłem klasy 3 i 4 przed 2028. Tutaj znajdziesz pełne brzmienie zasad.
Podstawa prawna
- Uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 24 października 2017 r. w sprawie wprowadzenia ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Weszła w życie 11 listopada 2017 r.
- Uchwała nr 59/22 z 26 kwietnia 2022 r. — nowelizacja, która dopisała zakaz węgla w Warszawie i w dziewięciu okolicznych powiatach oraz ograniczenie dla nowych budynków.
Uchwała obowiązuje na terenie całego województwa, łącznie z Warszawą, przez cały rok. Obejmuje instalacje o mocy do 1 MW — także w domach letniskowych i budynkach używanych sezonowo. Wydano ją na podstawie art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Kotły c.o. na paliwo stałe — harmonogram
Kotły rozlicza się według klasy z normy PN-EN 303-5:2012 oraz wymagań ekoprojektu z rozporządzenia (UE) 2015/1189. Uchwała wyznacza dla nich osobny harmonogram:
| Termin | Wymaganie | Status |
|---|---|---|
| od 11.11.2017 | Każdy nowo instalowany kocioł musi spełniać wymagania ekoprojektu (UE 2015/1189) | obowiązuje |
| od 1.01.2023 | Zakaz eksploatacji kotłów pozaklasowych — poniżej klasy 3 lub bez tabliczki znamionowej | obowiązuje |
| od 1.01.2028 | Zakaz eksploatacji kotłów klasy 3 i 4 (ostatni dzień: 31.12.2027) | za ok. 13 miesięcy |
| bez terminu | Kotły klasy 5 uruchomione przed 11.11.2017 oraz kotły z ekoprojektem | dozwolone |
Termin dla klas 3 i 4 wynika z § 10 pkt 2 lit. b uchwały, który wskazuje 1 stycznia 2028 r. jako dzień, od którego obowiązują wobec tych kotłów wymagania § 5.
Uwaga: klasa 5 to nie to samo co ekoprojekt. Kocioł klasy 5 uruchomiony przed wejściem uchwały w życie może pracować bez terminu końcowego, ale kocioł zamontowany po 11 listopada 2017 r. musiał od początku spełniać ekoprojekt — czyli także wymagania sezonowej efektywności i limit emisji NOx. Szczegóły: ekoprojekt dla kotłów.
Jak wykazać klasę kotła
Klasę odczytasz z tabliczki znamionowej — szukaj zapisu „PN-EN 303-5:2012 klasa 3/4/5” albo informacji o zgodności z rozporządzeniem (UE) 2015/1189. Pomocna jest też dokumentacja techniczna i instrukcja kotła. Kocioł bez tabliczki i bez dokumentów jest traktowany jak pozaklasowy, a więc na Mazowszu niedozwolony od 2023 r. Wtedy warto poprosić producenta o duplikat dokumentacji, podając numer seryjny z korpusu kotła.
Piece kaflowe i kozy
Piec kaflowy, koza i piecyk wolnostojący to w świetle uchwały „miejscowe ogrzewacze pomieszczeń” — ta sama kategoria co kominek. Nie mają klas według PN-EN 303-5; oceniane są według rozporządzenia (UE) 2015/1185.
| Termin | Wymaganie |
|---|---|
| od 11.11.2017 | Nowo instalowane ogrzewacze muszą spełniać ekoprojekt (UE 2015/1185) |
| od 1.01.2023 | Także urządzenia starsze muszą spełniać ekoprojekt — chyba że wyposażono je w urządzenie redukujące emisję pyłu do wartości z ekoprojektu (§ 10 pkt 3) |
Na Mazowszu nie ma furtki w postaci sprawności cieplnej 80%, znanej z uchwał części innych województw. § 6 odsyła wprost do norm z rozporządzenia 2015/1185, a jedynym wyjątkiem jest urządzenie odpylające, np. elektrofiltr. Stary piec kaflowy zwykle nie ma żadnego certyfikatu, więc trzeba go przebudować z wkładem spełniającym ekoprojekt albo wyposażyć w filtr. Więcej: piec kaflowy — przepisy. Masz kominek? Sprawdź legalnykominek.pl.
Zakazane paliwa
Od 1 lipca 2018 r. w całym województwie, niezależnie od urządzenia, nie wolno spalać:
- mułów i flotokoncentratów węglowych oraz mieszanek z ich udziałem,
- węgla brunatnego i paliw z niego produkowanych,
- węgla kamiennego w postaci sypkiej o uziarnieniu poniżej 3 mm (miału),
- biomasy stałej o wilgotności powyżej 20% — czyli mokrego drewna.
Do tego dochodzi ogólnopolski zakaz spalania odpadów z ustawy o odpadach. Zakazy paliwowe obowiązują także w kotłach klasy 5 i z ekoprojektem.
Zakaz węgla: Warszawa i dziewięć powiatów
Nowelizacja z 2022 r. dodała § 4a, który zakazuje stosowania węgla kamiennego i paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem:
- od 1 października 2023 r. — w granicach administracyjnych m.st. Warszawy (obowiązuje),
- od 1 stycznia 2028 r. — w gminach powiatów: grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, otwockiego, warszawskiego zachodniego i wołomińskiego.
Reszta Mazowsza nie jest objęta zakazem węgla. Zakaz nie dotyczy też drewna ani pelletu. § 4b przewiduje wyjątki: urządzenia spełniające wymagania uchwały, których eksploatację rozpoczęto do 1 czerwca 2022 r., oraz kotły klasy 5 uruchomione przed 11 listopada 2017 r. mogą być eksploatowane do końca swojej żywotności. Szczegóły dla stolicy: piec w Warszawie.
Nowe budynki — § 6a
W nowo budowanych budynkach, dla których wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie złożono po 1 stycznia 2023 r., nie wolno eksploatować urządzeń na paliwo stałe (także na biomasę), jeżeli istnieje techniczna możliwość podłączenia do sieci ciepłowniczej znajdującej się na terenie bezpośrednio przylegającym do działki. Brak takiej możliwości potwierdza dokument operatora sieci albo oświadczenie projektanta (§ 6b). Więcej: kocioł na paliwo stałe w nowym domu.
Dni smogowe po wyroku NSA
Zakaz używania urządzeń na drewno w tzw. dni smogowe, wpisany do mazowieckiego Programu Ochrony Powietrza z 2020 r., został prawomocnie unieważniony — NSA 7 lipca 2026 r. oddalił skargę kasacyjną sejmiku i utrzymał wyrok WSA w Warszawie z 10 lipca 2023 r. (IV SA/Wa 771/23). Wyrok dotyczył programu ochrony powietrza, a nie uchwały antysmogowej — terminy dla kotłów obowiązują bez zmian. Analiza: wyrok NSA o dniach smogowych.
Kontrola i kary
- Kontrolują upoważnieni pracownicy gminy, straż miejska lub gminna, policja i Inspekcja Ochrony Środowiska (art. 379 Prawa ochrony środowiska).
- W budynku mieszkalnym kontrola odbywa się w godzinach 6:00–22:00; kontrolujący okazuje legitymację i imienne upoważnienie.
- Za eksploatację kotła po terminie grozi mandat do 500 zł, a w postępowaniu sądowym grzywna do 5 000 zł (art. 334 POŚ). Mandat nakłada straż lub policja; urzędnik bez takich uprawnień kieruje wniosek o ukaranie.
- Niewpuszczenie kontroli to przestępstwo z art. 225 § 1 Kodeksu karnego. Spalanie odpadów to osobny czyn (art. 191 ustawy o odpadach).
Przebieg kontroli: co sprawdza straż miejska.
Obowiązki niezależne od uchwały
- Przegląd przewodów kominowych — co najmniej raz w roku (art. 62 Prawa budowlanego).
- Czyszczenie przewodów dymowych od kotła lub pieca na paliwo stałe — co najmniej raz na 3 miesiące.
- Deklaracja w CEEB — po montażu lub wymianie źródła ciepła masz 14 dni na złożenie deklaracji.
Przeczytaj też
- Program antysmogowy Mazowsze — kotły i dotacje
- Jak sprawdzić klasę kotła i czy piec jest legalny
- Kary za stary piec i kocioł — pełne zestawienie
- Czym wolno palić w piecu i kotle? Lista paliw i zakazy
- Palenie w piecu — przepisy według województw
Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 24.10.2017 r. zmieniona uchwałą nr 59/22 z 26.04.2022 r. (BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego); serwis powietrze.mazovia.pl; rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1185 i 2015/1189 (EUR-Lex); art. 96, 334 i 379 ustawy Prawo ochrony środowiska; art. 62 Prawa budowlanego; wyrok WSA w Warszawie z 10.07.2023 r. (IV SA/Wa 771/23) i wyrok NSA z 7.07.2026 r.