Kotły w Małopolsce — terminy uchwały antysmogowej, klasa 5, Kraków i 7 gmin
Region · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 4 min
Jeśli mieszkasz w Małopolsce poza Krakowem i masz kocioł klasy 3 lub 4, możesz w nim palić tylko do 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. legalne zostaną wyłącznie kotły spełniające ekoprojekt oraz kotły klasy 5 eksploatowane przed 1 lipca 2017 r. Kopciuchy, czyli kotły pozaklasowe i bez tabliczki znamionowej, są zakazane od 1 maja 2024 r.
W Krakowie zasady są inne: od 1 września 2019 r. nie wolno tam spalać żadnych paliw stałych, niezależnie od klasy kotła. Siedem gmin ma z kolei własne, ostrzejsze uchwały — z zakazem węgla od 2030 r.
Podstawa prawna
Dla województwa (bez Krakowa) obowiązuje uchwała nr XXXII/452/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 23 stycznia 2017 r., zmieniona uchwałą nr LIX/842/22 z 26 września 2022 r. Kraków ma osobną uchwałę nr XVIII/243/16. Siedem gmin objęły dodatkowo lokalne uchwały antysmogowe z 27 września 2021 r.
Terminy dla kotłów na paliwo stałe
| Kocioł | Status na listopad 2026 | Zakaz eksploatacji |
|---|---|---|
| Pozaklasowy, poniżej klasy 3 lub bez tabliczki | ❌ zakazany | od 1.05.2024 |
| Klasa 3 lub 4 (PN-EN 303-5:2012) | dozwolony jeszcze ok. 6 tygodni | od 1.01.2027 |
| Klasa 5 eksploatowany przed 1.07.2017 | ✅ dozwolony | bez terminu |
| Kocioł spełniający ekoprojekt (UE 2015/1189) | ✅ dozwolony | bez terminu |
Klasa 5 to nie to samo co ekoprojekt
Wyjątek dla klasy 5 dotyczy tylko kotłów, które pracowały już przed 1 lipca 2017 r. Każdy kocioł uruchomiony od tej daty musi spełniać wymagania ekoprojektu, a dodatkowo być kotłem z automatycznym podawaniem paliwa albo zgazowującym. Ekoprojekt to więcej niż klasa 5: obejmuje też sezonową efektywność i limit tlenków azotu. Szczegóły znajdziesz w artykule o ekoprojekcie dla kotłów.
Klasę i datę produkcji odczytasz z tabliczki znamionowej. Datę uruchomienia potwierdzi faktura, protokół montażu albo deklaracja w CEEB. Brak tabliczki oznacza, że kocioł jest traktowany jak pozaklasowy.
7 gmin z lokalnymi uchwałami antysmogowymi
Sejmik przyjął osobne uchwały (nr XLV/620/21 do XLV/626/21) dla gmin: Skawina, Krzeszowice, Oświęcim (miasto), Nowy Targ (miasto — tylko centrum), Niepołomice, Rabka-Zdrój (tylko strefa uzdrowiskowa) i Czarny Dunajec. Obowiązują tam ogólne terminy wojewódzkie oraz dodatkowo:
- od 1.01.2022 — nie wolno uruchamiać nowych kotłów ani ogrzewaczy na węgiel,
- od 1.01.2023 — nowe kotły na biomasę muszą emitować najwyżej 20 mg/m³ pyłu, a nowe ogrzewacze mieć zamkniętą komorę spalania i automatyczną regulację spalania,
- od 1.01.2030 — zakaz eksploatacji wszystkich kotłów i ogrzewaczy na węgiel, także klasy 5 i z ekoprojektem.
Uwaga: w tych gminach nowy kocioł węglowy, nawet z ekoprojektem, popracuje najwyżej do końca 2029 r. Jeśli wymieniasz teraz kocioł klasy 3 lub 4, rozważ pompę ciepła, gaz albo kocioł na pellet lub drewno spełniający lokalny limit pyłu.
Kozy i piece kaflowe
Od 1 maja 2024 r. w Małopolsce wolno używać tylko miejscowych ogrzewaczy spełniających ekoprojekt (UE 2015/1185) albo osiągających sprawność co najmniej 80%. Starsze urządzenie można też doposażyć w urządzenie redukujące emisję pyłu. Stary piec kaflowy zwykle nie ma żadnego certyfikatu — sprawdź, jakie masz opcje. Kozę trzeba podłączyć do własnego przewodu dymowego i zgłosić do CEEB w ciągu 14 dni — więcej w artykule o piecu kozie. Masz kominek? Sprawdź legalnykominek.pl.
Paliwa zakazane przez uchwałę
Niezależnie od klasy kotła nie wolno spalać węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów, węgla z ponad 15-procentowym udziałem frakcji 0–3 mm (miału) ani biomasy o wilgotności powyżej 20%. Pełną listę znajdziesz w artykule czym wolno palić w piecu i kotle.
Kraków — zakaz paliw stałych
W granicach Krakowa nie wolno palić węglem, drewnem ani pelletem w żadnym urządzeniu — kotle, piecu kaflowym czy kozie. Dozwolone są gaz, olej opałowy, prąd, ciepło sieciowe i pompy ciepła. Zakaz kończy się na granicy miasta. Szczegóły: piec w Krakowie.
Kary i kontrole
Za eksploatację kotła po terminie grozi mandat do 500 zł, a w postępowaniu sądowym grzywna do 5 000 zł. Kontrolują upoważnieni pracownicy gminy, straż miejska lub gminna, Inspekcja Ochrony Środowiska i policja. Niewpuszczenie kontrolera to przestępstwo z art. 225 § 1 kodeksu karnego. Zobacz pełne zestawienie kar.
Co zrobić przed 31 grudnia 2026
- Odczytaj klasę kotła z tabliczki lub dokumentów albo skorzystaj z weryfikatora.
- Jeśli to klasa 3 lub 4 — wybierz nowe źródło ciepła i złóż wniosek o dotację. Przegląd programów: program antysmogowy Małopolska 2026.
- Nie demontuj starego kotła przed podpisaniem umowy o dofinansowanie.
- Po uruchomieniu nowego źródła złóż deklarację w CEEB w ciągu 14 dni.
Przeczytaj też
- Terminy antysmogowe — co kończy się 31 grudnia 2026
- Jak sprawdzić klasę kotła i czy piec jest legalny
- Kotły na Śląsku — uchwała antysmogowa i terminy
- Zmiany w przepisach o piecach i kotłach w 2026 r.
Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Źródła: uchwała nr XXXII/452/17 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 23.01.2017 r. (zm. uchwałą nr LIX/842/22 z 26.09.2022 r.); uchwała nr XVIII/243/16 dla Krakowa; uchwały nr XLV/620/21–XLV/626/21 z 27.09.2021 r. (lokalne uchwały antysmogowe); serwis Samorządu Województwa Małopolskiego powietrze.malopolska.pl; rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189; art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska.